TBMM Genel Kurulu’nda Yeni Yol Grubu tarafından, 2026 yılı tarımsal üretiminde ürünlerin maliyetin altında alıcı bulması, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) ile üretici arasındaki fiyat farklarının incelenmesi ve üreticiyi koruyacak sürdürülebilir bir tarım sisteminin oluşturulması amacıyla Meclis Araştırması önergesi sunuldu. Önergenin gerekçesini Saadet Partisi Antalya Milletvekili Şerafettin Kılıç açıkladı. Genel Kurul’daki görüşmelerin ardından önerge, AK Parti ve MHP milletvekillerinin oylarıyla kabul edilmedi.
“Sorun Tarımı Yöneten Anlayıştadır”
Saadet Partisi Antalya Milletvekili Şerafettin Kılıç, 2026 yılında birçok üründe rekolte artışı yaşanmasına rağmen üreticinin ekonomik olarak zor durumda kaldığını belirterek, “Bir ülkede çiftçi bereketli bir hasat döneminde bile endişe duyuyorsa, orada sorun ne iklimdedir ne de üreticidedir; sorun, tarımı yöneten anlayıştadır.” dedi.
Kılıç, “Normal şartlarda yüksek rekolte üreticinin daha fazla kazanması, tüketicinin daha uygun fiyatla gıdaya ulaşması ve ülke ekonomisinin güçlenmesi anlamına gelir. Ne yazık ki bugün Türkiye’de bunun tam tersini yaşıyoruz. Bolluk bereket getirmiyor; zarar getiriyor. Üretici daha çok ürettikçe daha fazla kaybediyor. Bugün çiftçimizin karşı karşıya olduğu en büyük sorun kuraklık değil; plansızlıktır. En büyük tehdidi doğal afetler değil, öngörülemeyen piyasa şartları oluşturmaktadır.” ifadelerini kullandı.
“Üretici Ürününü Toplarsa Zarar Ediyor”
Tarımsal üretimde artan işçilik ve girdi maliyetlerine dikkat çeken Kılıç, “Kirazda, vişnede, kayısıda ve diğer birçok üründe yüksek rekolteye rağmen pazar dengesi kurulamadığı için üretici ürününü değerinde satamamaktadır. Günlük tarım işçiliği maliyetlerinin 1.500 liraya ulaştığı bir dönemde bahçede oluşan fiyatlar çoğu zaman hasat masrafını bile karşılamamaktadır. Üretici, ürününü toplarsa zarar ediyor, toplamazsa emeğini dalında bırakıyor.” dedi.
Kılıç ayrıca, “Kota uygulamaları, randevu sorunları, depo kapasitesindeki yetersizlikler ve çeşitli kalite kesintileri nedeniyle çiftçilerimiz ürünlerini TMO’ya teslim edememekte, acil nakit ihtiyacı sebebiyle buğdayını çok daha düşük fiyatlarla tüccara satmak zorunda kalmaktadır. Devletin piyasayı düzenlemek için kurduğu mekanizmalar üreticiyi koruyamıyorsa, burada bireysel değil, yapısal bir sorun vardır.” değerlendirmesinde bulundu.
Araştırma Önergesinde Tarımsal Veriler Paylaşıldı
Araştırma önergesinin gerekçesinde, 2026 yılı tarımsal üretimine ilişkin çeşitli ürünlerde yaşanan maliyet ve fiyat farklarına yer verildi.
Önergede, TMO’nun ekmeklik buğday alım fiyatını ton başına 16 bin 500 lira olarak açıkladığı, ancak kota, randevu ve depo kapasitesi sorunları nedeniyle ürününü TMO’ya teslim edemeyen üreticilerin buğdayını kilogramı yaklaşık 12,5 liradan tüccara satmak zorunda kaldığı belirtildi.
Fındıkta üretim maliyetinin kilogram başına 243 liraya yükseldiği, serbest piyasada ise alım fiyatlarının yaklaşık 220 lira seviyesinde kaldığı ifade edilirken, üretici örgütlerinin TMO taban fiyatının en az 350 lira olması gerektiğini dile getirdiği aktarıldı.
Malatya’da kuru kayısı üretiminde kilogram maliyetinin yaklaşık 350 lira olmasına rağmen tarladaki alım fiyatlarının 225-230 lira seviyesinde gerçekleştiği, aynı ürünün market raflarında ise 600 liranın üzerinde satıldığı bilgisine yer verildi.
Yaş meyve ve sebze üreticilerinin ise günlük 1.500 liraya ulaşan işçilik giderleri ve artan girdi maliyetleri nedeniyle üretim sürecinde önemli ekonomik zorluklarla karşı karşıya kaldığı ifade edildi.
Sürdürülebilir Tarım İçin Düzenleme Çağrısı
Yeni Yol Grubu’nun araştırma önergesinde; havza bazlı üretim planlamasının bilimsel esaslarla uygulanması, soğuk hava depoları ve işleme tesislerinin rekolteye uygun şekilde artırılması, kooperatiflerin pazarlamadaki rolünün güçlendirilmesi ve TMO başta olmak üzere kamu kurumlarının piyasayı üretici lehine daha etkin düzenlemesi gerektiği belirtildi.
Tarımsal üretimde yaşanan sorunların nedenlerinin araştırılması ve üreticiyi koruyacak destekleme modellerinin oluşturulması amacıyla komisyon kurulmasını öngören Meclis Araştırması önergesi, TBMM Genel Kurulu’nda yapılan oylamada AK Parti ve MHP milletvekillerinin oylarıyla reddedildi.
