Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda, çocukların ceza sorumluluğundan infaz sistemine, silah ve bıçaklara erişimden ailelerin yükümlülüklerine kadar birçok alanda yeni düzenlemeler içeren kanun teklifi kabul edilerek yasalaştı.
TBMM Genel Kurulu’nda görüşülen Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, yapılan oylamanın ardından kabul edildi.
Yeni düzenlemeyle özellikle 12-18 yaş arasındaki çocukların ceza sorumluluğu ve infaz sistemi yeniden ele alınırken, çocukların silah ve bazı kesici aletlere erişimini önlemeye yönelik de yeni hükümler getirildi.
12-15 yaş grubunda ceza sorumluluğu yeniden düzenlendi
Kanunla, 12-15 yaş arasındaki çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin hükümler yeniden düzenlendi.
Buna göre, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği bulunmayan çocukların ceza sorumluluğu olmayacak. Bu çocuklar hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacak.
Söz konusu yeteneklerin bulunduğunun tespit edilmesi halinde ise ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda 13 yıldan 18 yıla kadar, müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda ise 10 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası uygulanacak.
Diğer suçlarda öngörülen cezalar yarı oranında indirilecek ve her bir fiil için verilecek hapis cezası 9 yılı geçemeyecek.
Ayrıca hakimlere, 12-15 yaş grubundaki çocuklar bakımından bir üst yaş grubuna ilişkin ceza rejimini uygulama konusunda takdir yetkisi verilecek.
15-18 yaş grubuna ilişkin yeni hükümler
15-18 yaş grubundaki çocuklar bakımından da ceza indirim oranları yeniden düzenlendi.
Ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla kadar, müebbet hapis gerektiren suçlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.
Diğer hapis cezaları ise üçte bir oranında indirilecek.
Bazı kasten öldürme ve ağır neticeli kasten yaralama suçlarında ise olayın özellikleri dikkate alınarak yaş nedeniyle yapılan indirimin uygulanmamasına imkan sağlanacak.
Çocuğun eriştiği silahta sorumluluk düzenlemesi
Yeni düzenlemeyle, ateşli silahın gerekli dikkat ve özen gösterilmeden muhafaza edilmesi ve bu nedenle silahın bir çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olunması halinde yeni bir ceza öngörüldü.
Fiilin daha ağır bir suç oluşturmaması halinde sorumlu kişi hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.
Ailelere yönelik yükümlülüklerde ceza artırıldı
Aile hukukundan kaynaklanan bakım, eğitim ve destek yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere yönelik cezalar da artırıldı.
Çocuklarının ahlakını, güvenliğini veya sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokan anne veya babalar hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.
Çocukların infaz sistemi değişiyor
Kanunla birlikte çocuk hükümlülerin ceza infaz sisteminde de değişikliğe gidildi.
Hapis cezalarının infazına kural olarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak. İyi halli olduğu belirlenen çocuklar ise çocuk eğitimevlerine ayrılabilecek.
12-18 yaş arasındaki çocuklar; cinsiyet, fiziki gelişim ve işlenen suçun türü dikkate alınarak farklı bölümlerde barındırılacak.
Kasıtlı suçlardan 3 yıl veya daha az, taksirli suçlardan ise 5 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum edilen çocukların cezaları doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilebilecek.
18 yaşından küçüklere bıçak satışına yasak
Düzenlemeyle çocukların kesici ve yaralayıcı aletlere erişiminin sınırlandırılması amacıyla da yeni hükümler getirildi.
Kabahatler Kanunu’na eklenen düzenlemeyle belirli nitelikteki bıçaklar ile kesici, delici veya yaralayıcı aletlerin 18 yaşından küçük çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması yasaklanacak.
Yasağa aykırı hareket edenlere 5 bin lira, bıçak veya aletlerin sayı ya da nitelik bakımından vahim olması halinde ise 10 bin lira idari para cezası uygulanacak.
Düzenleme, internet üzerinden yapılan satışlar ve diğer mesafeli satışları da kapsayacak.
Bıçaklara ilişkin söz konusu düzenleme 1 Aralık 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
Çocuklara yönelik yeni yönlendirme tedbirleri
Ceza sorumluluğu bulunmayan ve adli süreç içerisinde yer alan çocuklara yönelik yeni tedbirler de getirildi.
Bu kapsamda çocukların;
- Sosyal ve toplumsal hizmetlere yönlendirilmesi,
- Dijital risklerden korunması,
- Kitap ve kütüphane faaliyetlerine katılması,
- Çevre temizliği çalışmalarında yer alması,
- Bağımlılıklardan korunmasına yönelik faaliyetlere katılması
gibi çeşitli yönlendirme tedbirleri uygulanabilecek.
“Suça sürüklenen çocuk” ifadesi değiştirildi
Kanunla birlikte Çocuk Koruma Kanunu’nda kullanılan “suça sürüklenen çocuk” ibaresi de değiştirildi.
Yeni düzenlemeyle bu ifade yerine “adli süreçteki çocuk” ibaresi kullanılacak.
Yapılan değişikliklerle çocukların ceza sorumluluğunun yanı sıra korunması, rehabilitasyonu ve topluma yeniden kazandırılmasına yönelik mekanizmaların da güçlendirilmesi amaçlanıyor.
